SỰ TRỖI DẬY CỦA CÁC CÔNG TY THẾ HỆ THỨ 3 Ở ĐÔNG NAM Á.

Cách đây không lâu, mua sắm ở Trung Quốc là một rắc rối thực sự. Vào giữa những năm 2000, mua một cái gì đó như điện thoại di động sẽ đòi hỏi khách hàng phải đi đến một thị trường điện tử đông đúc, đi từ gian hàng này đến gian hàng khác để mặc cả giá, và cuối cùng lấy ra một đống tiền mặt. Đây là lý do tại sao sự ra đời của nền tảng mua sắm trực tuyến Taobao của Alibaba là một cuộc cách mạng cho dân số ngày càng giàu có đang tìm kiếm những cách tốt hơn để tiêu tiền.

Nó hoàn toàn phát minh lại trải nghiệm mua sắm trên mạng có thể chọn hàng hóa trên ứng dụng điện thoại thông minh, giao hàng qua vận chuyển hậu cần cực kỳ hiệu quả và thậm chí thanh toán bằng hệ thống thanh toán của chính công ty, Alipay. Đó là một ví dụ hoàn hảo về một công ty sử dụng công nghệ để cung cấp giải pháp hoàn chỉnh từ đầu đến cuối cho khách hàng của mình. Amazon đã có một động thái tương tự ở Mỹ và châu Âu, Tokopedia đã làm một điều tương tự ở Indonesia và Go-jek là một doanh nghiệp quan trọng trong ngành công nghệ.

Họ đại diện cho thế hệ sắp tới của các công ty công nghệ, mà tôi gọi là 'Thế hệ thứ 3'. Các công ty này đánh dấu một sự cải thiện đáng kể đối với các doanh nghiệp 'Thế hệ thứ 2' - những doanh nghiệp chỉ đơn giản nhìn vào một phần của hành trình khách hàng, tức là từ ngoại tuyến sang nền tảng trực tuyến. Hai ví dụ đáng chú ý của thế hệ 2 này là eBay và Monster. 'Thế hệ thứ 1' là những doanh nghiệp cung cấp phần cứng và phần mềm - trọng tâm chính trong thập niên 80.

Sự Trỗi Dậy Của Các Công Ty Thế Hệ Thứ 3 Ở Đông Nam Á.
Sự Trỗi Dậy Của Các Công Ty Thế Hệ Thứ 3 Ở Đông Nam Á.


Bạn có thể nghĩ rằng loại công ty giải quyết vấn đề mới này ('Thế hệ thứ 3') sẽ phát triển tốt nhất ở các nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng mảnh đất màu mỡ nhất cho sự phát triển của chúng sẽ là ở các thị trường mới nổi, chẳng hạn như Đông Nam Á. Có nhiều lý do cho điều đó. Một trong những lý do lớn nhất là Đông Nam Á đã có 350 triệu người dùng internet, hình thành nền kinh tế trực tuyến đang phát triển nhanh chóng. Theo báo cáo gần đây của Google-Temasek, dân số trên thiết bị di động ở khu vực này sẽ trị giá 240 tỷ USD vào năm 2025, từ 72 tỷ USD vào cuối năm 2018.

Nhiều quốc gia ASEAN có dân số trẻ am hiểu công nghệ đã định hình một hệ sinh thái chủ yếu được điều khiển bởi các thiết bị di động. Đồng thời, nền kinh tế ngoại tuyến truyền thống ở nhiều quốc gia này không đủ để đáp ứng nhu cầu phát triển của người dân do các quy trình không hiệu quả và các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn. Các doanh nghiệp nhỏ không thể xâm nhập vào chuỗi tín dụng và chuỗi cung ứng bị tắc nghẽn bởi quá nhiều lớp trung gian, trong khi khách hàng thường phải đối mặt với dịch vụ kém chất lượng.

Những yếu tố này tạo ra những cơ hội quan trọng để có thể cải thiện hoàn toàn về cách thức kinh doanh được thực hiện trong một ngành cụ thể. Nó cũng cho thấy rằng các công ty công nghệ không đủ táo bạo để khởi nghiệp cho giải pháp hoàn chỉnh từ đến cuối gặp nhiều rủi ro thất bại. Điều này là do mức độ hàng hóa và dịch vụ tương đối kém phát triển ở các quốc gia này, có nghĩa là các công ty được gọi là 'lớp mỏng' (thin-layer) - tức là các doanh nghiệp chỉ giải quyết một phần của chuỗi giá trị - có thể sẽ không thành công, vì họ không hoàn thiện được quá trình để cung cấp một giải pháp đầy đủ cho khách hàng.

Một ví dụ là Jio Health, một công ty Việt Nam bao gồm toàn bộ quá trình điều trị y tế. Nó bắt đầu giải pháp bằng cách đưa bác sĩ đến tận nhà của bệnh nhân, nơi họ có thể kiểm tra tình trạng, kê đơn thuốc và sắp xếp vận chuyển đến bệnh viện để điều trị, nếu cần. Nếu so sánh nó với các công ty chăm sóc sức khỏe dựa trên công nghệ khác trên thị trường, thường chỉ chuyển một phân đoạn của quy trình y tế sang trực tuyến - chẳng hạn như chẩn đoán từ xa mà không thể theo dõi điều trị. Ở một đất nước như Việt Nam, với dân số hơn 95 triệu người, nơi mọi người thường đến các phòng khám hoặc bệnh viện hàng đầu cho những bệnh nhỏ nhất, một công ty như Jio Health có thể có tác động biến đổi đến cách mọi người tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ đầu đến cuối.

Đó là một minh họa mạnh mẽ về lý do tại sao tất cả chúng ta nên quan tâm đến sự phát triển của các công ty ‘Thế hệ thứ 3’. Chúng có thể có tác động biến đổi đối với việc cung cấp các hàng hóa và dịch vụ chính - cho dù đó là hàng tiêu dùng, dịch vụ tài chính hay thậm chí là chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi các chính phủ trên khắp Đông Nam Á đang hỗ trợ các công ty phù hợp với mô hình ‘Thế hệ thứ 3’. Các nhà đầu tư cũng có một vai trò quan trọng. Bằng cách phân bổ vốn cho các công ty có thể tạo ra một giải pháp toàn diện cho khách hàng của họ, họ sẽ không chỉ khai thác các cơ hội đầu tư vào ngành công nghệ hấp dẫn nhất Đông Nam Á này, mà họ còn cho phép sự thay đổi diễn ra ở mọi cấp độ xã hội - từ nông dân với điện thoại thông minh phân phối sản phẩm cho người mua sắm trung lưu ngồi trên cái ghế dài với một chiếc iPad.


*****************************************


Theo chia sẻ của Peng T Ong – Nhà đầu tư với vai trò là Đối tác quản lý tại Monk's Hill Ventures - một quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ có trụ sở tại Đông Nam Á do ông đồng sáng lập. Ông cũng là đồng sáng lập các công ty nổi tiếng Electric Classifieds, Interwoven, Encentiated. Đồng thời, ông cũng là đối tác tại GSR Ventures, chủ tịch của SolveEducation.